ฉางอานในราชวงศ์ถัง: เมืองที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก

ฉางอานสมัยถังไม่ใช่เมืองที่เติบโต — เป็นเมืองที่ถูกวาด ในปี 582 ราชวงศ์สุย (隋, Suí) ที่เพิ่งรวมจีนหลังความแตกแยกหลายศตวรรษ สั่งวางราชธานีใหม่เอี่ยมบนพื้นที่เปิดทางตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองฮั่นที่พังทลาย วิศวกรอวี่เหวินข่าย (宇文恺, Yǔwén Kǎi) ส่งมอบสี่เหลี่ยมผืนผ้าสมบูรณ์แบบ: เมืองพระราชวังทางเหนือ เมืองบริหารด้านล่าง และตารางเขตที่อยู่อาศัยล้อมรั้วที่ให้บริการโดยถนนกว้างถึง 150 เมตร ถัง (唐, Táng) รับเมืองในปี 618 และคืนชื่อเก่า ฉางอาน (长安, Cháng'ān) — 'สันติ์นิรันดร์' กำแพงวิ่งราว 36 กม. รอบประมาณ 84 ตารางกิโลเมตร: ในเวลานั้น เป็นเมืองที่วางแผนโดยเจตนาใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยสร้าง และเป็นแบบอย่างที่ภายหลังคัดลอกสำหรับราชธานีของญี่ปุ่นที่นาโระและเกียวโต

ที่จุดสูงสุดคริสต์ศตวรรษที่ 8 ราวคนล้านคนอาศัยในกำแพงเหล่านั้น บวกในชานเมือง — ตามการประมาณส่วนใหญ่เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก แซงหน้าแบกแดดและคอนสแตนติโนเปิล มันยังเป็นหนึ่งในเมืองที่ควบคุมมากที่สุด เขต 108 เขตล้อมรั้ว และประตูปิดตอนค่ำ; กลองส่งสัญญาณเคอร์ฟิวยามเย็น และการถูกจับบนท้องถนนหลังมืดหมายถึงการถูกตีจากหน่วยลาดตระเวนเขต การค้าถูกกักไว้ในสองตลาดของรัฐ — ตลาดตะวันออก (东市, Dōngshì) สำหรับสินค้าหรูในประเทศ ตลาดตะวันตก (西市, Xīshì) สำหรับการค้าระหว่างประเทศ — เปิดเที่ยงและปิดพลบค่ำโดยคำสั่งทางการ ประเด็นคือระเบียบ: นี่คือ vitrine ของจักรพรรดิ และดำเนินการตามนั้น

เดินผ่านตลาดตะวันตกราวปี 750 แล้วคุณจะได้ยินภาษาราวสิบสองภาษา พ่อค้าชาวซ็อกเดีย (粟特, Sùtè) จากซามาร์กันด์ดูแลการค้าคาราวาน; เงินเปอร์เซีย (波斯, Bōsī) และสินค้าอาหรับ — ถังเรียกอาหรับว่า ตาซือ (大食, Dàshí) — เคลื่อนผ่านร้านที่รับเหรียญต่างชาติ แม่ทัพเติร์กบัญชาการกองทัพถัง; นักศึกษาเกาหลีและญี่ปุ่นเต็มราชสำนักวิทยาลัย; พระสงฆ์ญี่ปุ่นคูไค (空海, Kōnghǎi) ฝึกพุทธแสดถที่วัดชิงหลงแล้วนำกลับไปก่อตั้งนิกายชิงงงของญี่ปุ่น ศาสนาดำเนินการอย่างเปิดเผย: อารามพุทธในเขตเว้นเขต วัดโซโรอัสเตอร์และมานี และโบสถ์คริสต์นิกายเนสโทเรียนที่เรื่องของมันแกะสลักบนศิลาจารึกปี 781 — คุณอ่านได้วันนี้ในป่าเสเหลียง ชาวต่างชาติดูแลร้านเหล้า ร้านเหล้าตั้งแฟชั่น และราชสำนักคัดลอกทั้งคู่ เรื่องการค้าเต็มอยู่ในซีอานกับเส้นทางสายไหม

ฉางอานสมัยถังขับเคลื่อนด้วยกวีนิพนธ์ราวกับเมืองสมัยใหม่ขับเคลื่อนด้วยอีเมล การสอบผ่านราชการหมายถึงการแต่งกลอนฉันท์; เจ้าหน้าที่ ขุนนาง และหญิงร้องเพลงแลกบทกวีในงานเลี้ยง; บทดังถูกคัดลอกบนผนังร้านเหล้าภายในไม่กี่วัน หลี่ไป๋ (李白, Lǐ Bái) ดื่มและส่องแสงที่ราชธานีในทศวรรษ 740 เขียนความหยิ่งผยองของยุค; ตู้ฝู่ (杜甫, Dù Fǔ) ใช้เวลาสิบปีอันตรากตรำที่นั้นสอบตกและเขียนมโนธรรมของยุค; ไป่จูอี้ (白居易, Bái Jūyì) มองลงจากลานวัดและเห็นเขตข้างล่างจัดราวกระดานหมาก — ภาพพยานตาเดียวที่ดีที่สุดของตาราง เมืองอื่นในประวัติศาสตร์โลกไม่ได้ทิ้งภาพวรรณกรรมสมบูรณ์ขนาดนี้: บทกวีถังนับพันตั้งอยู่ในฉางอาน และเด็กเรียนจีนยังเริ่มด้วยพวกมัน

พระสงฆ์เสฺวียนจาง (玄奘, Xuánzàng) แอบออกจากฉางอานในปี 629 ในการจาริกแสดงที่ไม่ได้รับอนุญาตไปอินเดียและกลับในปี 645 พร้อมพระสูตร 657 ชุดและการต้อนรับวีรบุรุษ ต้าเหยียนถาสร้างขึ้นในปี 652 เพื่อเก็บห้องสมุดของพระองค์ และสำนักงานแปลที่ได้รับทุนของพระองค์ตั้งมาตรฐานพุทธศาสนาจีน เสี้ยวเหยียนถาตามมาครึ่งศตวรรษให้หลังสำหรับคัมภีร์ของพระภิกษุนักแปลอีกรูป พระมหาวิทยาลัยแสดสอนที่วัดชิงหลง จักรพรรดิเก็บโบสถ์ในพระราชวัง และกลางศตวรรษเมืองมีอารามที่ใช้งานหลายสิบ เมื่อคุณปีนต้าเหยียนถาวันนี้ คุณอยู่ในโครงการอาคารพุทธที่สำคัญที่สุดของยุค

ในปี 755 แม่ทัพชายแดนอานลู่ซาน (安禄山, Ān Lùshān) — ผู้สืบเชื้อสายซ็อกเดียเอง — กบฏ และภายในปี 756 ทหารของเขาอยู่ที่ประตูเมือง จักรพรรดิเสฺวียนจง (唐玄宗, Táng Xuánzōng) ทรงพระชรมาเสด็จหนีไปเสฉวน; ขบวนอารักขะก่อกบฏที่หม่าเหว่ย (马嵬, Mǎwéi) และบังคับให้สนมที่ทรงโปรด หยางกุยเฟย (杨贵妃, Yáng Guìfēi) สิ้นพระชนม์ โศกนาฏกรรมที่กวีจีนเล่าใหม่มาตลอด — โรมานซ์ที่พระราชวังหัวชิง ที่พักน้ำพุร้อนของทั้งคู่ ยังค้านขาย ราชวงศ์ได้ราชธานีคืนด้วยทหารม้าอุยกูร์ แต่ไม่ฟื้นตัวจริง: ขุนศึกเก็บมณฑล ขันทีราชสำนักบริหารราชสำนัก ในปี 881 กบฏหฺหวงเฉา (黄巢, Huáng Cháo) ปล้นเมืองอีกครั้ง และในปี 904 ขุนศึกจูเหวิน (朱温, Zhū Wēn) บังคับราชสำนักออกไปลั่วหยาง ทำลายพระราชวัง และลอยไม้ไปตามแม่น้ำเว่ย (渭河, Wèihé) เพื่อสร้างราชธานีของตน การครองศูนย์กลางจีนของฉางอานพันปีจบลงถาวร

ยืนบนกำแพงเมืองแล้วคุณอยู่ในฉางอานสมัยถังจริงๆ: กำแพงหมิง สร้างในทศวรรษ 1370 ห่อเฉพาะแก่นกลางบริหาร — เมืองถังแผ่ออกไปไกลกว่า ข้างใต้และตะวันตก ผังสมัยใหม่ยังพาเส้นถัง: ถนนจูเฉวี่ย (朱雀大街, Zhūquè Dàjiē) วิ่งใต้จากกำแพงตามแกนกลางถัง และบล็อกข้างใต้ของศูนย์กลางยังแตกตามรอยเขตเก่า ที่เหลือเป็นความทรงจำทำเป็นสวน แหล่งพระราชวังต้าหมิง — พระราชวังตะวันออกเฉียงเหนือกว้างใหญ่ที่จักรพรรดิถังอาศัยและปกครองจริง ใหญ่กว่าพระราชวังต้องห้ามของปักกิ่งสามเท่า — บัดนี้เป็นสวนโบราณคดี ย่านสระฉืเจียงและสวนฝูหยงถังสร้างสวนสุขารมณ์ถังใหม่เป็นสวนสนุก และถนนคนเดินต้าถังปู้เย่เฉิง — ฉูดฉุด แออัด และสนุกจริงหลังมืด — เป็นจดหมายรักของซีอานสมัยใหม่ถึงยุคที่ยิ่งใหญ่ที่สุด

• ต้าเหยียนถา: ห้องสมุดของเสฺวียนจาง ตั้งอยู่ตั้งแต่ปี 652 — อาคารถังที่จำเป็น
• เสี้ยวเหยียนถา: ฝาแฝดที่เงียบกว่า พร้อมพิพิธภัณฑ์ซีอานในบริเวณวัด
• พระราชวังต้าหมิง: สวนพระราชวังเหนือที่นั่งอำนาจจริงของจักรวรรดิ — ดีที่สุดยามพลบค่ำ
• ป่าเสเหลียง: ศิลาจารึกเนสโทเรียนปี 781 และคลาสสิกขงจื๊อที่ถังแกะสลัก — ฉางอานเป็นหิน
• พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ฉ่านซี: ทองถัง รูปปั้นซ็อกเดีย และจิตรกรรมฝาผนังสุสาน — ชีวิตวัตถุของเมืองใต้หลังคาเดียว (เข้าฟรี; จองช่วงเวลา)
• พระราชวังหัวชิง: ที่พักน้ำพุร้อนของเสฺวียนจงและหยางกุยเฟย์เชิงภูเขาหลี
• ต้าถังปู้เย่เฉิง: ฉบับแฟนตาซี — มาหลังมืดแล้วถือเป็นละครข้างทาง