ปั้นโปและฝั่งตะวันออก: จาก 6000 ปีก่อนคริสตกาลสู่ลอฟต์โรงงาน

ฝั่งตะวันออกของซีอานเล่าเรื่องราวสองเรื่องที่นักท่องเที่ยวแวะน้อยที่สุด และทั้งสองอยู่ห่างกันแค่สิบนาที เรื่องแรกเก่าแก่ที่สุดเท่าที่จะมีได้ พิพิธภัณฑ์ปั้นโป (半坡博物馆, Bànpō Bówùguǎn) เก็บรักษาหมู่บ้านยุคหินใหม่อายุหกพันปีไว้ในที่ตั้งเดิม — ฐานบ้าน เตาปั้นดินเผา และโอ่งบรรจุศพใต้หลังคาใหญ่หลังเดียว — เป็นซากของชุมชนเกษตรกรรมตามสายมารดาที่มีอายุสองพันปีแล้วเมื่ออียิปต์เริ่มสร้างพีระมิดหลังแรก ที่นี่คือจุดที่รีเซ็ตความรู้สึกของนักเดินทางทุกคนว่า "เก่า" ในเมืองนี้ลึกแค่ไหน

เรื่องที่สองเป็นเรื่องอุตสาหกรรม ในทศวรรษ 1950 ชานเมืองทางตะวันออกกลายเป็นฝางจือเฉิง (纺织城, Fǎngzhīchéng) — "เมืองสิ่งทอ" — เขตโรงงานทอผ้าที่วางผังตามแบบโซเวียตและทอผ้าให้ครึ่งหนึ่งของภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน เมื่อโรงงานเงียบลงในทศวรรษ 1990 ห้องทอผ้าก็ได้ชีวิตใหม่: เขตศิลปะนานาชาติปั้นโป (半坡国际艺术区, Bànpō Guójì Yìshùqū) เปลี่ยนโรงปั่นด้ายที่หลังคาเป็นซิกแซกให้เป็นสตูดิโอ ห้องแสดงศิลปะ และคาเฟ่ — คำตอบของซีอานต่อ 798 ของปักกิ่งในสเกลที่ใกล้ตัว ปล่องอิฐแดง กำแพงกราฟิติ แมวในสตูดิโอ — และในช่วงสุดสัปดาห์ นักศิลปะของเมืองจะมาถ่ายลุคบุ๊กโดยมีโรงซ่อมเครื่องจักรเก่าเป็นฉาก คู่กับพิพิธภัณฑ์ข้างๆ นี่คือครึ่งวันที่ดีที่สุดในซีอานที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่พลาดไป

ฝั่งตะวันออกยังเป็นที่เก็บความทรงจำวรรณกรรมของเมือง ที่ปาเฉียว (灞桥, Bàqiáo) จุดที่แม่น้ำปาไหลออกจากที่ราบ กวีสมัยถังเคยมาส่งเพื่อนใต้ต้นหลิว — "หักกิ่งหลิวที่สะพานปา" กลายเป็นภาพตามตำราของการอำลาในกวีนิพนธ์จีน และริมฝั่งแม่น้ำวันนี้กลายเป็นระเบียงสีเขียวยาวเหยียดไปด้วยต้นหลิว ทางเหนือเพิ่มเติม เขตฉานป้า (浐灞, Chǎnbà) ได้สร้างจุดบรรจบแม่น้ำใหม่เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ สวนสาธารณะ และสนามกีฬาของกีฬาแห่งชาติ 2021 — รวมถึงสนามกีฬาศูนย์กีฬาโอลิมปิกที่โค้งสวยงาม — บวกกับเส้นทางปั่นริมแม่น้ำที่กว้างและเงียบสงบ ซึ่งคนท้องถิ่นขับข้ามเมืองมาเพื่อปั่น

มาถึงที่นี่เป็นเส้นตรง: รถไฟใต้ดินสาย 1 วิ่งตามแนวแกนตะวันออกจากใจกลางเมือง สถานีปั้นโปให้บริการพิพิธภัณฑ์และเขตศิลปะ และสถานีปลายทางฝางจือเฉิงให้บริการย่านโรงงานเก่า — ห่างจากหอระฆังประมาณสิบห้านาที สาย 3 ครอบคลุมฉานป้าและสวนเอ็กซ์โปทางเหนือ คู่มือเดินทางรอบซีอานครอบคลุมพื้นฐาน